Azərbaycan xalqının müasir tarixində elə günlər var ki, həmin günlər təkcə bir tarixi hadisə deyil, bütöv bir dövlətin və xalqın taleyinin dəyişdiyi mərhələ kimi qiymətləndirilir. 15 İyun – Milli Qurtuluş Günü də məhz belə əlamətdar günlərdən biridir. Bu tarix Azərbaycan dövlətçiliyinin qorunub saxlanılması, ölkənin dərin siyasi böhrandan çıxarılması və gələcək inkişafının əsasının qoyulması ilə bağlıdır. Bu günün əhəmiyyəti yalnız keçmişdə baş vermiş hadisələrlə məhdudlaşmır. Milli Qurtuluş Günü müstəqil Azərbaycanın bu gün əldə etdiyi uğurların başlanğıc nöqtəsi kimi də dəyərləndirilir.
Müstəqilliyin ilk illərində Azərbaycanın üzləşdiyi çətinliklər
1991-ci ildə Azərbaycan dövlət müstəqilliyini bərpa etsə də, qarşıda çox ağır və mürəkkəb vəzifələr dayanırdı. Müstəqilliyin ilk illərində ölkədə siyasi sabitlik yox idi, dövlət idarəetmə sistemi tam formalaşmamışdı və cəmiyyət müxtəlif problemlərlə üz-üzə qalmışdı. Ermənistanın Azərbaycana qarşı hərbi təcavüzü davam edir, torpaqlarımız işğal olunurdu. Bununla yanaşı, ölkə daxilində də vəziyyət getdikcə gərginləşirdi.
1991–1993-cü illərdə Azərbaycan faktiki olaraq ciddi siyasi böhran yaşayırdı. Müxtəlif silahlı dəstələrin fəaliyyəti, qanunsuzluq halları və idarəetmədəki problemlər dövlətin mövqeyini zəiflədirdi. Ayrı-ayrı bölgələrdə separatçılıq meylləri baş qaldırır, ölkənin parçalanması təhlükəsi yaranırdı. Cəmiyyətin müxtəlif təbəqələri arasında narahatlıq artır, insanlar sabahın necə olacağı barədə ciddi düşünməyə başlayırdılar.
Həmin dövrdə iqtisadi vəziyyət də son dərəcə ağır idi. Müəssisələrin fəaliyyəti zəifləyir, sosial problemlər dərinləşir, əhalinin həyat səviyyəsi aşağı düşürdü. Dövlət idarəçiliyində təcrübəsiz insanların təmsil olunması vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirirdi. Hakimiyyət daxilində qarşıdurmalar yaranmış, müxtəlif qruplar arasında mübarizə güclənmişdi. Bütün bunlar ölkədə anarxiya və xaos mühitinin formalaşmasına səbəb olurdu.
1993-cü ilin aprel ayında Kəlbəcərin işğal olunması vəziyyətin nə qədər ağır olduğunu bir daha göstərdi. Həm cəbhədə, həm də ölkə daxilində yaranmış böhran Azərbaycan dövlətçiliyini ciddi təhlükə qarşısında qoymuşdu. Məhz belə bir şəraitdə xalq ölkəni bu vəziyyətdən çıxara biləcək liderə ehtiyac duyurdu.
Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı və xilaskarlıq missiyası
Ölkədə yaranmış mürəkkəb vəziyyətdən çıxış yolu axtaran insanlar ümidlərini Heydər Əliyevə bağlayırdılar. Onun dövlət idarəçiliyində qazandığı zəngin təcrübə, siyasi uzaqgörənliyi və qətiyyəti cəmiyyət tərəfindən yaxşı tanınırdı. Xalq əmin idi ki, ölkəni düşdüyü ağır vəziyyətdən çıxarmağa qadir olan yeganə şəxs məhz Heydər Əliyevdir.
1993-cü il iyunun 9-da Heydər Əliyev xalqın təkidli çağırışına cavab verərək Bakıya gəldi. Bu qayıdış Azərbaycan tarixində yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Həmin günlərdə ölkədə vəziyyət son dərəcə gərgin idi və dövlətçiliyin taleyi həll olunurdu. Belə bir şəraitdə böyük məsuliyyəti öz üzərinə götürən Heydər Əliyev ölkənin xilası naminə fəaliyyətə başladı.
Onun ilk addımlarından biri Gəncədə baş vermiş hadisələrin qarşısının alınmasına yönəldi. Həmin dövrdə ölkədə vətəndaş qarşıdurması təhlükəsi yaranmışdı. Heydər Əliyev böyük risklərə baxmayaraq, hadisələrin mərkəzinə getdi və vəziyyətin sabitləşməsinə nail oldu. Bu addım onun dövlətçilik maraqlarını hər şeydən üstün tutduğunu göstərirdi.
1993-cü il iyunun 15-də Heydər Əliyev Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri seçildi. Məhz bu tarix sonradan Milli Qurtuluş Günü kimi tariximizə daxil oldu. Həmin gün Azərbaycan dövlətçiliyinin xilası istiqamətində atılmış ən mühüm addımlardan biri hesab edilir. Bir neçə gün sonra isə ona Prezident səlahiyyətləri verildi və ölkədə siyasi sabitliyin təmin olunması istiqamətində geniş işlərə başlanıldı.
Heydər Əliyev həmin dövrdə etdiyi çıxışlarda Azərbaycanın dövlət müstəqilliyini qorumağın onun üçün ən əsas vəzifə olduğunu xüsusi vurğulayırdı. O, bütün fəaliyyətini dövlətçiliyin möhkəmləndirilməsinə, ölkədə sabitliyin yaradılmasına və xalqın rifahının yaxşılaşdırılmasına yönəltdi.
Milli Qurtuluşun nəticələri və Azərbaycanın inkişaf yoluna çıxması
Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışından sonra ölkədə vəziyyət tədricən dəyişməyə başladı. İlk növbədə ictimai-siyasi sabitliyin təmin olunması istiqamətində mühüm addımlar atıldı. Qanunsuz silahlı qruplaşmaların fəaliyyəti məhdudlaşdırıldı, dövlət idarəetmə sistemi yenidən quruldu və hüquq-mühafizə orqanlarının fəaliyyəti gücləndirildi.
Ölkədə asayişin bərpa olunması insanların dövlətə olan inamını artırdı. Vətəndaşlar sabitliyin və təhlükəsizliyin təmin olunduğunu gördükcə gələcəyə daha böyük ümidlə baxmağa başladılar. Dövlət quruculuğu prosesi sürətləndirildi, idarəetmə sistemi təkmilləşdirildi və müasir dövlət institutlarının formalaşdırılması istiqamətində mühüm işlər görüldü.
Bu dövrdə ordu quruculuğuna da xüsusi diqqət yetirildi. Nizami ordunun yaradılması istiqamətində mühüm tədbirlər həyata keçirildi. Qarabağ münaqişəsinin həlli ilə bağlı danışıqlara başlanıldı və atəşkəs əldə olundu. Bu addımlar ölkədə sabitliyin qorunmasına və gələcək inkişaf üçün əlverişli şəraitin yaranmasına xidmət edirdi.
İqtisadi sahədə də mühüm dəyişikliklər baş verdi. Azərbaycanın gələcək inkişafını təmin edəcək layihələrin əsası qoyuldu. Neft strategiyasının həyata keçirilməsi ölkənin iqtisadi imkanlarını genişləndirdi və beynəlxalq əməkdaşlıq üçün yeni perspektivlər açdı. Xarici dövlətlərlə münasibətlər inkişaf etdirildi, Azərbaycan beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlığını genişləndirdi və dünya birliyində öz layiqli yerini tutmağa başladı.
Siyasi sahədə aparılan islahatlar da ölkənin inkişafına mühüm töhfə verdi. İlk parlament seçkilərinin keçirilməsi, referendum yolu ilə Konstitusiyanın qəbul edilməsi və çoxpartiyalı siyasi sistemin formalaşdırılması müstəqil dövlət quruculuğunun mühüm mərhələləri oldu.
Qurtuluşdan Zəfərə: Heydər Əliyev siyasi kursunun davamı
Milli Qurtuluş Günü ilə başlanan inkişaf yolu sonrakı illərdə Azərbaycanın böyük uğurlar qazanmasına imkan verdi. 1993–2003-cü illərdə həyata keçirilən siyasət nəticəsində ölkədə möhkəm sabitlik yaradıldı, iqtisadi inkişaf təmin edildi və dövlətçilik ənənələri gücləndirildi. Bu dövrdə qoyulan təməllər müasir Azərbaycanın inkişafının əsasını təşkil etdi.
Bu gün Azərbaycanın əldə etdiyi uğurların kökündə məhz həmin illərdə formalaşdırılmış siyasi kurs dayanır. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə bu siyasət uğurla davam etdirilmiş və yeni dövrün tələblərinə uyğun şəkildə zənginləşdirilmişdir. Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun artması, iqtisadi qüdrətinin güclənməsi və regionun aparıcı dövlətlərindən birinə çevrilməsi bunun nəticəsidir.
Ulu Öndər Heydər Əliyevin ən böyük arzularından biri Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması idi. O, müxtəlif çıxışlarında Qarabağın, Şuşanın və digər işğal altında olan torpaqların azad olunacağına inandığını bildirirdi. Bu inam son nəticədə öz təsdiqini tapdı.
2020-ci ildə Vətən müharibəsində qazanılmış tarixi Zəfər Azərbaycan xalqının çoxillik arzusunu reallığa çevirdi. Prezident İlham Əliyevin dediyi kimi, ata vəsiyyəti yerinə yetirildi, Şuşa azad olundu və Azərbaycanın ərazi bütövlüyü böyük ölçüdə bərpa edildi. Bu gün işğaldan azad olunmuş torpaqlarda geniş quruculuq işləri aparılır, yeni yaşayış məntəqələri salınır və Böyük Qayıdış proqramı həyata keçirilir.
Bütün bunlar göstərir ki, 1993-cü ildə başlayan qurtuluş yolu sonrakı illərdə Azərbaycanın güclü və müstəqil dövlət kimi formalaşmasına gətirib çıxarmışdır.
15 İyun – Milli Qurtuluş Günü Azərbaycan tarixində sadəcə bir təqvim günü deyil. Bu tarix dövlət müstəqilliyinin qorunmasının, ölkənin parçalanmaq təhlükəsindən xilas edilməsinin və sabit inkişaf yolunun əsasının qoyulmasının rəmzidir. Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı ilə Azərbaycan dərin böhrandan çıxaraq dövlət quruculuğu və inkişaf mərhələsinə qədəm qoydu.
Bu gün müstəqil, güclü və qalib Azərbaycan həmin tarixi qərarların və uzaqgörən siyasətin nəticəsidir. Milli Qurtuluş Günü xalqımızın yaddaşında dövlətçiliyin xilası, milli birliyin təntənəsi və gələcəyə aparan yolun başlanğıcı kimi yaşayır.
