Müstəqillikdən enerji strategiyasının formalaşmasına doğru
İyunun 1-də Bakı Ekspo Mərkəzində keçirilən Bakı Enerji Həftəsinin açılış mərasimində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin çıxışı ölkənin enerji siyasətinin keçdiyi yolu, əldə olunan nailiyyətləri və qarşıdakı hədəfləri əhatə edən mühüm proqram xarakterli çıxış kimi yadda qaldı. Dövlət başçısı çıxışında qeyd etdi ki, bu gün dünyanın aparıcı enerji platformalarından biri olan Bakı Enerji Həftəsinin əsası vaxtilə keçirilən Xəzər Neft və Qaz Sərgisi ilə qoyulub. Sonrakı illərdə bu tədbir genişlənərək beynəlxalq enerji əməkdaşlığının vacib platformasına çevrilib.
Prezident İlham Əliyev xüsusi vurğuladı ki, bu il Azərbaycanın qaz sənayesinin inkişafında mühüm rol oynayan “Şahdəniz” müqaviləsinin imzalanmasının 30 ili tamam olur. Məhz bu layihə ölkənin qaz ixracatçısı kimi formalaşmasında mühüm mərhələ olub.
Dövlət başçısı müstəqilliyin ilk illərində Azərbaycanın üzləşdiyi ağır vəziyyəti də xatırlatdı. Həmin dövrdə ölkədə siyasi qeyri-sabitlik hökm sürür, iqtisadiyyat tənəzzül yaşayır, torpaqların bir hissəsi işğal altında qalırdı. Bir milyondan artıq qaçqın və məcburi köçkün vardı, yoxsulluq səviyyəsi 50 faizdən çox idi. Azərbaycan hətta elektrik enerjisi və təbii qaz idxal edən ölkəyə çevrilmişdi.
Belə mürəkkəb şəraitdə qəbul edilən strateji qərarlar ölkənin gələcəyini müəyyənləşdirdi. Xarici investisiyaların cəlb olunması, enerji sektorunun inkişafı və milli maraqlara söykənən siyasət Azərbaycanın müasir inkişaf modelinin əsasını təşkil etdi. Bu gün ölkənin beynəlxalq nüfuzu, iqtisadi gücü və enerji sahəsində qazandığı mövqe həmin uzaqgörən siyasətin nəticəsidir.
Enerji gəlirlərinin sosial inkişaf və dövlət gücünə təsiri
Prezident İlham Əliyevin çıxışında xüsusi yer tutan məsələlərdən biri də enerji gəlirlərinin ölkənin sosial-iqtisadi inkişafına yönəldilməsi oldu. Dövlət başçısı vurğuladı ki, təbii sərvətlərə sahib olmaq uğurun yeganə göstəricisi deyil. Əsas məsələ həmin sərvətlərdən əldə olunan gəlirlərin xalqın rifahına və dövlətin inkişafına necə yönəldilməsidir.
Azərbaycan son otuz ildə enerji sektorundan əldə etdiyi gəlirləri genişmiqyaslı infrastruktur layihələrinin həyata keçirilməsinə, yeni məktəblərin, xəstəxanaların, sosial obyektlərin tikintisinə, yol və kommunal təsərrüfatın yenilənməsinə sərf edib. Bunun nəticəsində ölkədə yoxsulluq səviyyəsi 50 faizdən 5 faizə qədər azalıb, işsizlik minimum səviyyəyə enib və əhalinin rifahı əhəmiyyətli dərəcədə yüksəlib.
Prezident qeyd etdi ki, həyata keçirilən maliyyə siyasəti nəticəsində Azərbaycanın xarici borcu ümumi daxili məhsulun təxminən 6 faizini təşkil edir ki, bu da dünya üzrə ən aşağı göstəricilərdən biridir. Dövlət Neft Fondu və Mərkəzi Bankın ehtiyatları isə xarici borcu dəfələrlə üstələyir.
Enerji gəlirləri ölkənin müdafiə qabiliyyətinin gücləndirilməsində də mühüm rol oynayıb. Prezident İlham Əliyev vurğuladı ki, güclü iqtisadi baza olmadan müasir ordu qurmaq mümkün deyil. Son illərdə Azərbaycanın hərbi qüdrətinin artması, müasir silah və texnikalarla təchiz olunması nəticəsində ölkə öz ərazi bütövlüyünü bərpa edib. 44 günlük Vətən müharibəsində əldə edilən tarixi Qələbə həm xalqın iradəsinin, həm də güclü iqtisadi potensialın nəticəsi idi.
Azərbaycan enerji resurslarından əldə etdiyi gəlirləri yalnız iqtisadi inkişaf üçün deyil, həm də dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi, milli təhlükəsizliyin təmin olunması və gələcək inkişafın formalaşdırılması üçün səmərəli şəkildə istifadə edib.
Azərbaycanın qlobal enerji təhlükəsizliyində rolu və beynəlxalq əməkdaşlıq
Müasir dövrdə enerji təhlükəsizliyi qlobal siyasətin əsas istiqamətlərindən birinə çevrilib. Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın bu sahədə oynadığı mühüm roldan geniş bəhs etdi. Dövlət başçısının sözlərinə görə, uzun illər ərzində həyata keçirilən enerji layihələri nəticəsində Azərbaycan Avropa və region ölkələrinin etibarlı tərəfdaşına çevrilib.
Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri, Bakı-Supsa boru xətti, Cənubi Qafqaz Boru Kəməri, TANAP və TAP layihələri Azərbaycanın enerji siyasətinin ən mühüm nailiyyətləri sırasındadır. Xüsusilə Cənub Qaz Dəhlizi bu gün Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynayır.
Prezident qeyd etdi ki, hazırda Azərbaycan qazı 16 ölkəyə ixrac olunur və onların 10-u Avropa İttifaqının üzvüdür. Bu göstərici ölkənin beynəlxalq enerji bazarındakı mövqeyinin ildən-ilə gücləndiyini göstərir. Eyni zamanda “Azəri-Çıraq-Günəşli” yatağının dərin qaz layihəsi, “Abşeron” yatağı və digər perspektivli layihələr hasilatın daha da artırılmasına imkan yaradacaq.
Dövlət başçısı SOCAR-ın beynəlxalq fəaliyyətinə də toxundu. Bu gün SOCAR müxtəlif ölkələrdə investisiyalar həyata keçirir, Yaxın Şərq, Afrika və Mərkəzi Asiyada mühüm layihələrə imza atır. İtaliyanın “Italiana Petroli” şirkətinin alınması nəticəsində Azərbaycanın emal imkanları daha da genişlənib.
Prezident çıxışında vurğuladı ki, Azərbaycanın uğurunun əsas səbəblərindən biri balanslı xarici siyasət və güclü diplomatiyadır. Dənizə çıxışı olmayan ölkə kimi Azərbaycan enerji resurslarını beynəlxalq bazarlara çıxarmaq üçün qonşular və tərəfdaş dövlətlərlə qarşılıqlı etimada əsaslanan əməkdaşlıq qurmağa nail olub. Bu gün regionda formalaşan enerji əməkdaşlığı modelində Azərbaycanın təşəbbüskar və aparıcı rol oynadığı açıq şəkildə görünür.
Yaşıl enerji, yeni nəqliyyat dəhlizləri və gələcəyə baxış
Prezident İlham Əliyevin çıxışında gələcək inkişaf istiqamətləri də xüsusi yer tutdu. Dövlət başçısı bildirdi ki, Azərbaycanın zəngin qaz ehtiyatları uzun illər ölkənin və tərəfdaşlarının enerji tələbatını ödəməyə imkan versə də, ölkə bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişafına böyük önəm verir.
Hazırda günəş və külək enerjisi üzrə iri layihələr həyata keçirilir. Qarşıdakı illərdə bu sahədə istehsal gücünün bir neçə dəfə artırılması planlaşdırılır. Prezidentin sözlərinə görə, 2032-ci ilə qədər ölkədə 8 giqavatlıq yaşıl enerji potensialı yaradılacaq. Qarabağ və Şərqi Zəngəzur bölgələrində artıq yüzlərlə meqavat gücündə hidroenerji layihələri istifadəyə verilib.
Azərbaycan yaşıl enerjinin ixracı istiqamətində də mühüm təşəbbüslərlə çıxış edir. Qara dəniz Enerji Kabeli layihəsi Azərbaycanı Gürcüstan, Rumıniya, Macarıstan və digər Avropa ölkələri ilə birləşdirəcək. Eyni zamanda Azərbaycan-Gürcüstan-Türkiyə-Bolqarıstan enerji xətti və Mərkəzi Asiyadan Azərbaycana uzanacaq yaşıl enerji kabeli regionlararası əməkdaşlığın yeni mərhələsini formalaşdıracaq.
Dövlət başçısı nəqliyyat sahəsində əldə olunan uğurlara da diqqət çəkdi. Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizi artıq mühüm beynəlxalq marşrut kimi fəaliyyət göstərir. Gələcəkdə Zəngəzur dəhlizinin istifadəyə verilməsi isə Azərbaycanın tranzit imkanlarını daha da artıracaq, Avropa ilə Asiya arasında iqtisadi əlaqələrin genişlənməsinə xidmət edəcək.
Prezident İlham Əliyevin Bakı Enerji Həftəsindəki çıxışı Azərbaycanın son otuz ildə qazandığı uğurların, enerji strategiyasının və gələcək inkişaf prioritetlərinin ümumi mənzərəsini ortaya qoydu. Bu gün Azərbaycan enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasına töhfə verən, regional əməkdaşlığa rəhbərlik edən və yaşıl enerji sahəsində yeni hədəflər müəyyənləşdirən dövlət kimi beynəlxalq arenada öz mövqeyini daha da möhkəmləndirir. Enerji siyasəti isə ölkənin iqtisadi qüdrətinin, sosial rifahının və dövlət müstəqilliyinin əsas təminatçılarından biri olaraq qalır.
