Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzu və WUF13 forumunun əhəmiyyəti
Prezident İlham Əliyevin 2026-cı il mayın 19-da “Euronews” televiziyasına verdiyi müsahibə Azərbaycanın son illərdə keçdiyi inkişaf yolunun, həyata keçirilən böyük layihələrin və beynəlxalq arenada artan rolunun növbəti dəfə təqdimatı oldu. Dövlət başçısının müsahibəsində əsas diqqət dayanıqlı şəhərsalma, postmünaqişə dövründə aparılan yenidənqurma işləri, yaşıl enerji layihələri və Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyindəki strateji mövqeyinə yönəldi.”
Prezident İlham Əliyev xüsusilə Bakıda keçirilən WUF13 forumunun əhəmiyyətini vurğulayaraq bildirdi ki, belə mötəbər beynəlxalq tədbirə ev sahibliyi etmək Azərbaycanın dünya miqyasında qazandığı nüfuzun göstəricisidir. 182 ölkədən minlərlə iştirakçının qatıldığı forum yalnız şəhərsalma məsələlərinin müzakirə olunduğu platforma deyil, eyni zamanda, dövlətlər arasında əməkdaşlıq imkanlarının genişləndirilməsi baxımından da mühüm hadisədir.
Dövlət başçısının sözlərinə görə, müasir dünyada şəhərlərin inkişafı yalnız yeni binaların tikilməsi ilə ölçülmür. Əsas məsələ şəhərlərin insanlara rahat həyat təmin etməsi, ekoloji tarazlığın qorunması və tarixi-mədəni irsin saxlanılmasıdır. Prezident qeyd edib ki, Azərbaycan öz şəhərsalma siyasətində məhz bu prinsipləri əsas götürür.
Son illərdə Bakıda və regionlarda həyata keçirilən layihələr bunu açıq şəkildə nümayiş etdirir. Yeni parklar, abad küçələr, müasir yaşayış kompleksləri, yol infrastrukturu və ictimai məkanlar ölkənin şəhərsalma sahəsində yeni mərhələyə keçdiyini göstərir. Bununla yanaşı, tarixi binaların bərpası və milli memarlıq nümunələrinin qorunması istiqamətində də mühüm işlər görülür.
WUF13 forumu həm də Azərbaycanın beynəlxalq dialoq platformasına çevrildiyini göstərdi. Forum çərçivəsində müxtəlif ölkələrin nümayəndələri şəhərlərin gələcəyi, iqlim dəyişiklikləri, urbanizasiya və dayanıqlı inkişaf mövzularında fikir mübadiləsi apardılar. Prezident İlham Əliyev bildirib ki, Azərbaycan yalnız öz təcrübəsini bölüşmür, eyni zamanda digər ölkələrin uğurlu modellərindən də faydalanmağa çalışır.
Bu gün Azərbaycan beynəlxalq tədbirlərin keçirildiyi əsas mərkəzlərdən birinə çevrilib. COP29, beynəlxalq iqtisadi forumlar, idman yarışları və digər nüfuzlu tədbirlər ölkənin dünyadakı mövqeyini daha da gücləndirir. Prezidentin müsahibəsində səsləndirilən fikirlər bir daha göstərdi ki, Azərbaycan qlobal proseslərdə aktiv iştirak edən və öz sözünü deyən dövlətlər sırasındadır.
Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda bərpa-quruculuq modeli
Müsahibənin əsas hissələrindən biri Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən genişmiqyaslı yenidənqurma işlərinə həsr olunub. Prezident İlham Əliyev bildirib ki, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə aparılan quruculuq işləri artıq dünya miqyasında diqqətlə izlənilir və bir çox ölkələr üçün nümunə hesab olunur.
Uzun illər işğal altında qalmış ərazilər tamamilə dağıdılmış vəziyyətdə idi. Şəhərlər, kəndlər, məktəblər, xəstəxanalar və digər sosial obyektlər məhv edilmişdi. Bununla belə, Azərbaycan qısa müddətdə həmin ərazilərdə böyük yenidənqurma proqramına start verdi. Prezident qeyd edib ki, son beş il ərzində artıq 85 minə yaxın insanın öz doğma torpaqlarına qayıdışı təmin olunub.
Hazırda bölgədə yolların, körpülərin və tunellərin tikintisi sürətlə davam edir. Dövlət başçısının verdiyi məlumata görə, ümumi uzunluğu 75 kilometr olan tunellərin böyük hissəsi artıq istifadəyə verilib, yüzlərlə körpü tikilib. Bununla yanaşı, dəmir yolu xətləri bərpa olunur, yeni hava limanları fəaliyyətə başlayır.
Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən “Ağıllı şəhər” və “Ağıllı kənd” layihələri isə xüsusi diqqət çəkir. Bu layihələr müasir texnologiyaların tətbiqinə əsaslanır və insanların rahat, təhlükəsiz və ekoloji baxımdan sağlam mühitdə yaşamasını nəzərdə tutur. Burada alternativ enerji mənbələri, rəqəmsal idarəetmə sistemləri və müasir kommunal infrastruktur qurulur.
Prezident İlham Əliyev vurğulayıb ki, yenidənqurma işlərində əsas məqsəd yalnız dağıdılmış əraziləri bərpa etmək deyil, həmin bölgələri gələcəyin ən müasir yaşayış məkanlarına çevirməkdir. Yeni yaşayış massivləri, məktəblər, xəstəxanalar, kənd təsərrüfatı layihələri və sosial obyektlər bu strategiyanın əsas hissəsidir.
Bölgədə yaşıl enerji layihələrinin icrası da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Prezidentin sözlərinə görə, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda artıq 307 meqavatlıq hidroenerji gücü istifadəyə verilib, əlavə olaraq yüzlərlə meqavat gücündə Günəş enerjisi layihələri həyata keçirilir. Bu isə həmin ərazilərin “yaşıl enerji zonası”na çevrilməsi istiqamətində mühüm addımdır.
Azərbaycanın postmünaqişə bərpa modeli beynəlxalq səviyyədə maraq doğurur. Çünki bir çox ölkələr müharibədən sonra uzun illər bərpa prosesini tamamlaya bilmir. Azərbaycan isə paralel şəkildə həm infrastruktur qurur, həm sosial obyektlər tikir, həm də insanların geri dönüşünü təmin edir. Prezident hesab edir ki, bu təcrübə gələcəkdə digər ölkələr üçün də faydalı ola bilər.
Azərbaycanın enerji təhlükəsizliyində strateji rolu və diplomatiya siyasəti
Prezident İlham Əliyevin müsahibəsində geniş yer verilən mövzulardan biri də Azərbaycanın enerji siyasəti və Avropanın enerji təhlükəsizliyində oynadığı mühüm rol oldu. Dövlət başçısı qeyd edib ki, Azərbaycan uzun illərdir həyata keçirdiyi düşünülmüş enerji strategiyası nəticəsində bu gün dünyanın etibarlı enerji tərəfdaşlarından birinə çevrilib.
Hazırda Azərbaycan 16 ölkəyə təbii qaz ixrac edir. Onların böyük hissəsi Avropa ölkələridir. Prezident bildirib ki, xüsusilə Cənub Qaz Dəhlizinin istifadəyə verilməsindən sonra Azərbaycanın Avropa enerji bazarındakı rolu daha da artıb. Bu layihə təkcə iqtisadi deyil, həm də geosiyasi baxımdan böyük əhəmiyyət daşıyır.
Avropa ölkələri enerji mənbələrini şaxələndirməyə çalışdığı bir dövrdə Azərbaycan etibarlı tərəfdaş kimi ön plana çıxır. Prezident İlham Əliyev vurğulayıb ki, bir çox ölkələr artıq Azərbaycanla əməkdaşlığı genişləndirmək istəyir. Yaxın zamanda yeni qaz yatağından hasilata başlanılması isə ölkənin enerji potensialını daha da artıracaq.
Dövlət başçısı enerji təhlükəsizliyi məsələsində diplomatiyanın vacibliyini də xüsusi qeyd edib. Onun sözlərinə görə, enerji layihələrinin uğur qazanması üçün yalnız təbii resursların olması kifayət deyil. Eyni zamanda, qonşu ölkələrlə etibarlı münasibətlər, tranzit marşrutlarının təhlükəsizliyi və beynəlxalq əməkdaşlıq vacibdir.
Müsahibədə Yaxın Şərqdə baş verən hadisələr və Hörmüz böhranı da müzakirə olunub. Prezident bildirib ki, Azərbaycan uzun illərdir enerji və nəqliyyat marşrutlarını şaxələndirdiyi üçün bu cür böhranların təsirini minimum səviyyədə hiss edir. Bununla belə, qlobal iqtisadi qeyri-sabitliyin bütün ölkələrə müəyyən təsir göstərdiyini də vurğulayıb.
Prezident İlham Əliyev hesab edir ki, gələcəkdə dünya enerji bazarında yeni dəyişikliklər baş verəcək və bu prosesdə Azərbaycanın rolu daha da artacaq. Coğrafi mövqe, zəngin enerji resursları və qurulmuş infrastruktur ölkənin strateji əhəmiyyətini yüksəldən əsas amillərdir.
Bütün bunlar göstərir ki, Prezident İlham Əliyevin “Euronews” televiziyasına verdiyi müsahibə Azərbaycanın yalnız regionda deyil, qlobal səviyyədə də mühüm siyasi, iqtisadi və enerji mərkəzinə çevrildiyini bir daha nümayiş etdirir. Şəhərsalma, postmünaqişə bərpası, yaşıl enerji və diplomatiya sahəsində həyata keçirilən siyasət ölkənin gələcək inkişaf strategiyasının əsas istiqamətlərini təşkil edir.
