Azərbaycan–Serbiya strateji tərəfdaşlığı: Belqrad görüşünün siyasi, iqtisadi və enerji perspektivləri

Fevralın 15-də Belqrad şəhərində Prezident İlham Əliyev Serbiya Respublikasının Prezidenti Aleksandar Vuçiç ilə rəsmi görüş keçirərək mətbuata bəyanat verdi. Bu çıxış diplomatik protokolun adi tələblərindən daha geniş məna daşıyırdı, çünki Prezident İlham Əliyev Serbiyanın Dövlətçilik Günü münasibətilə təbriklərini çatdırmaqla iki ölkə arasındakı dostluq və strateji əməkdaşlıq mesajını ictimaiyyətə verdi.

Prezidentin çıxışında xüsusi vurğulanan məqam Serbiya və Azərbaycanın “iki dost ölkə” olması və “daim bir-birinin yanında durmaları” idi. Bu ifadələr yalnız söz olaraq qalmır; onlar ikitərəfli münasibətlərin uzunmüddətli və etibarlı xarakterini göstərən siyasi və diplomatik mesajdır. Belə vurğular həm də beynəlxalq ictimaiyyət üçün açıq siqnal xarakteri daşıyır ki, Azərbaycan və Serbiya regional məsələlərdə və beynəlxalq platformalarda bir-birinə dəstək verməyə hazırdır.

Daha geniş mənada, Prezident İlham Əliyevin çıxışında qeyd edilən jest – Dövlətçilik Bayramı günü Azərbaycan nümayəndə heyətinin rəsmi qəbul edilməsi – yalnız diplomatik nəzakət nümunəsi deyildi. Bu, həm də iki ölkə arasında münasibətlərin yüksək səviyyədə olduğunu göstərən simvolik və strateji addım idi. Belə jestlər diplomatik mədəniyyətin önəmli hissəsini təşkil edir və qarşı tərəfə hörmətin, etimadın və səmimi münasibətlərin nümayiş etdirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.

Dövlət başçısı çıxışında ayrıca Serbiya Prezidenti Aleksandar Vuçiçin liderlik keyfiyyətlərini xüsusi vurğuladı. İlham Əliyev qeyd etdi ki, Vuçiç dövlətçilik, suverenlik və milli maraqları hər şeydən üstün tutan liderdir və məhz bu keyfiyyətlər Serbiyanın uğurlu inkişafının təminatçısıdır. Bu vurğu yalnız şəxsi diplomatiya nümunəsi deyil; eyni zamanda Serbiyanın daxili və xarici siyasətindəki sabitliyə, iqtisadi islahatlara və beynəlxalq hörmətə diqqəti cəlb edən strateji mesajdır.

Bundan əlavə, bu jest həm də qarşılıqlı etimadın nümayişi olaraq qəbul edilə bilər. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı dostluq və əməkdaşlıq mesajları iki ölkə arasında yalnız rəsmi səviyyədə deyil, həm də şəxsiyyətlər səviyyəsində güclü münasibətlərin mövcud olduğunu göstərir. Bu, uzunmüddətli tərəfdaşlıq və regional stabillik üçün vacib şərtdir. Belə diplomatik jestlər həmçinin gələcəkdə siyasi, iqtisadi və enerji sahəsində qarşılıqlı layihələrin uğurla həyata keçirilməsinin zəminini yaradır.

Prezident İlham Əliyevin Belqrad çıxışı zamanı iki ölkə arasındakı siyasi və strateji əməkdaşlığın möhkəmliyi və gələcək inkişaf perspektivləri xüsusi vurğulandı. İlham Əliyev bildirdi ki, Serbiya–Azərbaycan Strateji Şurasının birinci iclasında bir çox vacib məsələlər ətraflı şəkildə müzakirə olunub və bu, ikitərəfli münasibətlərin yalnız formal protokol xarakteri daşımadığını, əksinə sistemli və uzunmüddətli planlaşdırıldığını göstərir. Bundan əlavə, təkbətək görüş zamanı da məsələlərin geniş spektri nəzərdən keçirilib, bu isə liderlər arasındakı qarşılıqlı etimadın və açıq dialoqun göstəricisidir.

Dövlət başçısı İlham Əliyev strateji əməkdaşlıq çərçivəsində bir sıra mühüm istiqamətləri xüsusi vurğuladı. Bunlar arasında siyasi əlaqələrin gücləndirilməsi ilk sırada idi. Bu, o deməkdir ki, Azərbaycan və Serbiya beynəlxalq platformalarda, o cümlədən BMT və digər beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində bir-birini dəstəkləyəcək və regional məsələlərdə ortaq mövqelər formalaşdıracaq.

Digər vacib istiqamət ərazi bütövlüyü və suverenliyin müdafiəsi ilə bağlıdır. Prezidentin vurğuladığı bu prinsip həm regional stabilliyin qorunması, həm də iki ölkənin beynəlxalq hüquqa sadiqliyinin açıq ifadəsidir. Bu, xüsusilə qarşılıqlı dəstək və etimadın möhkəmləndirilməsi baxımından strateji əhəmiyyət kəsb edir.

Prezident İlham Əliyev həmçinin iqtisadi tərəfdaşlıq və birgə layihələrin həyata keçirilməsi məsələlərinə diqqət yetirdi. Buraya sərmayə yatırımları, infrastruktur layihələri və innovativ texnologiyaların tətbiqi daxildir. Xüsusilə energetika və nəqliyyat sahələrində əməkdaşlığın inkişafı strateji əməkdaşlığın lokomotivi kimi çıxış edir. İlham Əliyev qeyd etdi ki, bu sahələrdə həyata keçiriləcək layihələr həm iqtisadi inteqrasiyanı, həm də regional sabitliyi gücləndirəcək.

Çıxışdan aydın oldu ki, Azərbaycan və Serbiya arasındakı münasibətlər yalnız siyasi dialoqla məhdudlaşmır. Prezident İlham Əliyev dostluq və əməkdaşlığın əsasını qarşılıqlı hörmət, səmimi ünsiyyət və liderlər arasındakı şəxsiyyətlərarası etimad təşkil etdiyini vurğuladı. Bu yanaşma uzunmüddətli tərəfdaşlıq və strateji layihələrin uğurla həyata keçirilməsinin təminatçısıdır.

Bundan əlavə, strateji əməkdaşlıq həmçinin regional və qlobal kontekstdə iki ölkənin rolunu artırır. Qarşılıqlı dəstək və koordinasiya, xüsusilə enerji, nəqliyyat və investisiya layihələrində, Balkanlar və Cənubi Qafqaz regionunda mövqelərin gücləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Dövlət başçısının çıxışı göstərdi ki, bu əməkdaşlıq həm siyasi, həm iqtisadi, həm də strateji sahələrdə davamlı və sistemli şəkildə inkişaf etdiriləcək.

Prezident İlham Əliyevin Belqrad çıxışında energetika və iqtisadi əməkdaşlıq məsələləri xüsusi önəm daşıyırdı. Çıxışın mərkəzində Azərbaycanın Serbiyaya təbii qaz ixracına başlaması və ixracın həcminin artırılması planları dayanırdı. Prezident İlham Əliyev vurğuladı ki, bu addım Serbiyanın enerji təhlükəsizliyini gücləndirəcək və daxili enerji istehsalını artıracaq, beləliklə ölkənin xarici enerji mənbələrindən asılılığını minimuma endirəcək. Enerji sahəsində bu cür strateji əməkdaşlıq həm ikitərəfli münasibətlərin möhkəmlənməsi, həm də regional enerji sabitliyinin təmin edilməsi baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Çıxışda Serbiyada birgə elektrik stansiyasının tikintisi layihəsinin strateji roluna da xüsusi diqqət yetirildi. Prezident bu layihənin həm daxili enerji istehsalını artıracağını, həm idxal asılılığını azaltacağını, həm də gələcəkdə ixrac imkanlarını genişləndirəcəyini vurğuladı. İlham Əliyev eyni zamanda layihələrin həyata keçirilməsində Serbiya rəhbərliyinin fəal iştirakının vacibliyini qeyd edərək, qarşılıqlı etimadın və əməkdaşlığın səviyyəsini vurğuladı. Bu yanaşma, həm siyasi, həm iqtisadi, həm də texnoloji əməkdaşlığın daha effektiv şəkildə həyata keçirilməsinə imkan yaradır.

Dövlət başçısı İlham Əliyev həmçinin Azərbaycanın uzunmüddətli enerji strategiyasını təqdim etdi. Bildirildi ki, hazırda ölkənin ixrac potensialı 2 giqavatdır və 2032-ci ilə qədər əlavə 8 giqavat enerji gücü yaradılacaq. Bu artımın böyük hissəsi bərpaolunan enerji mənbələrindən, xüsusilə günəş və külək enerjisindən təmin olunacaq. Bu strategiya yalnız enerji təminatını artırmaqla kifayətlənmir, həm də Azərbaycanın “yaşıl enerji” sahəsində regional liderliyini möhkəmləndirir və Serbiya ilə əməkdaşlıq üçün yeni imkanlar yaradır.

Energetika sahəsindəki əməkdaşlıq eyni zamanda iqtisadi inteqrasiyanın da mühüm elementidir. Yeni enerji layihələri, sərmayə yatırımları və texnoloji transfer ikitərəfli iqtisadi münasibətləri gücləndirir və regionda uzunmüddətli dayanıqlı tərəfdaşlıq üçün zəmin yaradır. Prezidentin çıxışı göstərdi ki, Azərbaycan yalnız enerji ixracçısı kimi deyil, həm də regional enerji təhlükəsizliyində etibarlı və strateji tərəfdaş kimi mövqeyini möhkəmləndirmək istəyir. Beləliklə, energetika və iqtisadi əməkdaşlıq Azərbaycan–Serbiya münasibətlərinin strateji lokomotivi rolunu oynayır və gələcəkdə birgə layihələr vasitəsilə regional sabitlik və iqtisadi inkişaf üçün mühüm zəmin yaradır.

Prezident İlham Əliyev çıxışının sonunda Azərbaycan–Serbiya münasibətlərinin gələcək perspektivlərinə xüsusi diqqət yetirdi. O, qarşılıqlı səfərlərin əhəmiyyətini vurğulayaraq Serbiya nümayəndə heyətini Azərbaycana dəvət etdi və bildirdi ki, bu il bir neçə görüş planlaşdırılır. Həm Azərbaycanda, həm də Serbiyaya qarşılıqlı səfərlərin həyata keçirilməsi yalnız protokol xarakteri daşımır, həm də ikitərəfli münasibətlərin daha da möhkəmlənməsinə, qarşılıqlı anlaşmanın və etimadın artırılmasına xidmət edir. Bu dinamika, həm siyasi, həm iqtisadi, həm də strateji sahələrdə əməkdaşlığın uzunmüddətli perspektivlərini möhkəmləndirir.

Dövlət başçısı çıxışında enerji, nəqliyyat və logistika sahələrində yaranmış yeni imkanlardan yararlanaraq əməkdaşlığın irəlilədilməsinin vacibliyini də qeyd etdi. Bu sahələrdə həyata keçiriləcək layihələr Balkanlar və Avropa məkanında regional inteqrasiyanı gücləndirəcək, eyni zamanda qarşılıqlı investisiya və texnologiya transferi üçün əlverişli şərait yaradacaq. Nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq, enerji layihələri ilə birləşərək Avropa və Cənubi Qafqaz arasında əlaqələrin daha səmərəli qurulmasına imkan verəcək, bu da iki ölkənin strateji mövqelərini gücləndirəcək.

Çıxışın sonunda səsləndirilən “Yaşasın Serbiya! Yaşasın Azərbaycan! Yaşasın Serbiya-Azərbaycan dostluğu!” şüarları yalnız rəsmi diplomatik ifadə deyil, həm də ictimai və siyasi rezonans yaradan mesaj idi. Bu ifadələr tərəfdaşlıq ruhunu vurğulayır, iki ölkənin xalqları arasında etimad və dostluğun möhkəmlənməsinə xidmət edir. Belə şüarlar gələcəkdə həyata keçiriləcək layihələrin ictimai dəstəyini gücləndirir və ikitərəfli münasibətlərin sosial təsirini artırır.

Prezident İlham Əliyevin çıxışı Azərbaycan–Serbiya münasibətlərinin yalnız siyasi və iqtisadi əməkdaşlıqla məhdudlaşmadığını, həm də strateji planlaşdırma, region inteqrasiyası və uzunmüddətli tərəfdaşlıq baxımından geniş perspektivlər açdığını göstərir. Qarşılıqlı səfərlər, enerji və nəqliyyat layihələri, investisiya təşəbbüsləri və ictimai dəstək bu əməkdaşlığı daha dayanıqlı və çoxşaxəli edir. Beləliklə, Belqrad görüşü gələcəkdə regional sabitlik, iqtisadi inkişaf və strateji tərəfdaşlığın güclənməsi üçün mühüm bir platforma yaratmış oldu.

Fevralın 15-də Belqradda Azərbaycan və Serbiya prezidentlərinin iştirakı ilə iki ölkə arasında sənədlərin mübadiləsi mərasimi keçirilib.

Mərasim çərçivəsində bir sıra sahələrdə əməkdaşlıq sənədləri imzalanıb. Qida təhlükəsizliyi sahəsində saziş, Serbiya ərazisində qaz-turbin elektrik stansiyasının layihələndirilməsi, tikintisi və idarə olunması ilə bağlı sənəd, həmçinin iqtisadiyyat sahəsində Anlaşma Memorandumu mübadilə olunub.

Bundan əlavə, media və kommunikasiya sahəsində əməkdaşlıq, 2026-2030-cu illər üçün mədəniyyət sahəsində əməkdaşlıq, idman sahəsində Anlaşma Memorandumu və tibbi sığorta sistemləri sahəsində əməkdaşlıq barədə sənədlər də imzalanıb.

Bu addımlar iki ölkə arasında iqtisadi, sosial, mədəni və idman sahələrində əlaqələrin gücləndirilməsinə töhfə verəcək.