Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev fevralın 13-də Münxendə Azərbaycan televiziya kanallarına verdiyi müsahibədə yalnız cari siyasi məsələlərə münasibət bildirməklə kifayətlənməyib, eyni zamanda ölkənin formalaşdırmaqda olduğu geosiyasi və geoiqtisadi strategiyanın əsas istiqamətlərini ortaya qoyub. Bu baxımdan müsahibə həm regional sülh prosesinin gələcək trayektoriyasını, həm də Azərbaycanın qlobal təhlükəsizlik və bağlantı sistemində oynamağa çalışdığı rolu anlamaq üçün mühüm analitik mənbə kimi çıxış edir.
Dövlət başçısının çıxışında diqqət çəkən əsas məqamlardan biri Azərbaycan–Ermənistan münasibətlərinin yeni siyasi mərhələdə təqdim olunmasıdır. Prezident sülhün faktiki olaraq artıq əldə edildiyini vurğulamaqla prosesin hərbi-siyasi fazadan hüquqi-institusional mərhələyə keçdiyini ifadə edir. Bu yanaşma onu göstərir ki, rəsmi Bakı üçün əsas prioritet yalnız sənədin imzalanması deyil, sülhün uzunmüddətli və geri dönməz hüquqi əsaslar üzərində qurulmasıdır. Ermənistan Konstitusiyasında Azərbaycana qarşı ərazi iddialarının aradan qaldırılması tələbi də məhz bu strateji yanaşmadan irəli gəlir. Beləliklə, sülh müqaviləsi siyasi jestdən daha çox təhlükəsizlik təminatı mexanizmi kimi təqdim olunur.
Müsahibədə qlobal idarəetmə sisteminə dair səsləndirilən fikirlər də mühüm analitik yük daşıyır. Beynəlxalq hüququn selektiv tətbiqi, bəzi dövlətlərin bu normalara məhəl qoymaması və mövcud institutların təsir imkanlarının zəifləməsi barədə səslənən fikirlər hazırkı dünya nizamının transformasiya mərhələsində olduğunu göstərir. Xüsusilə BMT-nin fəaliyyətinin effektivliyinə dair tənqidi yanaşma beynəlxalq təhlükəsizlik arxitekturasında legitimlik böhranının dərinləşdiyi tezisini gücləndirir. Bu kontekstdə yeni çoxtərəfli əməkdaşlıq mexanizmlərinin və alternativ platformaların yaradılması təşəbbüsləri qlobal güc balansının yenidən formalaşması prosesinin tərkib hissəsi kimi təqdim olunur.
Prezidentin müsahibəsində ön plana çıxan digər strateji istiqamət nəqliyyat və kommunikasiya dəhlizləri ilə bağlıdır. Azərbaycanın bu sahədə rolu artıq təkcə tranzit imkanları ilə məhdudlaşdırılmır. Enerji kəmərləri ilə formalaşmış infrastrukturun üzərində yeni bağlantı laylarının qurulduğu vurğulanır. Elektrik ötürücü xətlər, fiber-optik kabellər, məlumat mərkəzləri və rəqəmsal tranzit imkanları ölkənin klassik enerji diplomatiyasından rəqəmsal və texnoloji geoiqtisadiyyata keçid etdiyini göstərir. Bu yanaşma Azərbaycanın yalnız fiziki yüklərin deyil, həm də enerji və məlumat axınlarının qovşağına çevrilmək niyyətini ortaya qoyur.
Coğrafi mövqenin strateji üstünlüyə çevrilməsi ideyası da müsahibənin əsas analitik xətlərindən biridir. Şərq və Qərb arasında yerləşmə, zəngin enerji resursları, artan ixrac imkanları və təhlükəsizlik mühitinin daxili resurslar hesabına təmin olunması Azərbaycanın beynəlxalq çəkisini artıran fundamental faktorlar kimi təqdim edilir. Bu kontekstdə ölkənin həm regional, həm də qlobal miqyasda “ehtiyac duyulan tərəfdaş” kimi xarakterizə olunması təsadüfi deyil. Bu ifadə Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində passiv iştirakçıdan fəal formalaşdırıcı aktora çevrilmək iddiasını əks etdirir.
Ümumilikdə Münxendən verilən mesajlar göstərir ki, Azərbaycan xarici siyasət kursunu post-münaqişə sülh quruculuğu, yeni qlobal idarəetmə mexanizmlərində iştirak və Avrasiya bağlantı xəritəsində mərkəzi mövqenin gücləndirilməsi kimi paralel istiqamətlər üzrə inkişaf etdirir. Bu baxımdan müsahibə yalnız informativ xarakter daşımır, həm də ölkənin özünü formalaşmaqda olan yeni dünya düzənində necə mövqeləndirdiyini göstərən konseptual siyasi-analitik çərçivə kimi dəyərləndirilə bilər.
