Fevralın 11-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sədrliyi ilə keçirilmiş və “Azərbaycanın yeni rəqəmsal arxitekturası” adlı vahid fəaliyyət planına həsr olunmuş müşavirə ölkənin rəqəmsal transformasiya strategiyasının institusional əsaslarının formalaşdırılması baxımından mühüm siyasi-idarəetmə hadisəsi kimi xarakterizə oluna bilər. Sözügedən müşavirədə rəqəmsallaşma proseslərinin sürətləndirilməsi, süni intellekt texnologiyalarının dövlət idarəçiliyinə inteqrasiyası, milli data mərkəzləri şəbəkəsinin yaradılması və kibertəhlükəsizlik arxitekturasının təkmilləşdirilməsi məsələləri kompleks yanaşma çərçivəsində müzakirə olunmuşdur. Bu müzakirələr rəqəmsal dövlət modelinə keçidin konseptual istiqamətlərini müəyyən edən strateji platforma kimi çıxış edir.
Çıxış edən Prezident İlham Əliyev qlobal texnoloji transformasiyanın yaratdığı yeni çağırış və imkanları sistemli şəkildə təhlil edərək rəqəmsal inkişafın milli tərəqqi modelində struktur rol oynadığını qeyd etmişdir. Dövlət başçısı vurğulamışdır: “Bu məsələ bizim gələcək inkişafımızı böyük dərəcədə şərtləndirəcək.” Bu tezis rəqəmsallaşmanın artıq sektorial yenilik deyil, makroiqtisadi və institusional inkişafın əsas determinantlarından birinə çevrildiyini göstərir. Müasir mərhələdə rəqəmsal texnologiyalar iqtisadi məhsuldarlığın artırılması, idarəetmədə operativliyin təmin edilməsi və dövlət xidmətlərinin optimallaşdırılması baxımından fundamental alət funksiyası daşıyır.
Cənab Prezident Azərbaycanın rəqəmsal transformasiya üçün formalaşmış resurs bazasına da xüsusi diqqət ayırmışdır. Enerji generasiya potensialının genişlənməsi, bərpaolunan enerji istehsalının artımı və ehtiyat güclərin mövcudluğu iri həcmli rəqəmsal infrastruktur layihələrinin reallaşdırılması üçün zəruri maddi-texniki zəmin yaradır. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi: “Hazırda bizim ən azı 2 min meqavat istifadə edilməyən generasiya gücümüz var ki, rəqəmsallaşma, süni intellekt, data mərkəzlərinin yaradılması üçün bu, başlıca şərtdir.” Enerji təhlükəsizliyinin təmin olunması data mərkəzlərinin dayanıqlı fəaliyyəti üçün əsas struktur amil hesab edilir və bu baxımdan Azərbaycanın regional üstünlüyü müşahidə olunur.
Müşavirədə ölkənin geostrateji mövqeyi rəqəmsal tranzit və məlumat axınlarının idarə olunması kontekstində təhlil edilmişdir. Asiya ilə Avropa arasında yerləşən Azərbaycan üçün fiber-optik magistralların genişləndirilməsi, transsərhəd data dəhlizlərinin formalaşdırılması və Xəzər hövzəsi üzərindən rəqəmsal bağlantıların qurulması strateji əhəmiyyət kəsb edir. Bu infrastruktur yalnız texnoloji deyil, həm də geo-iqtisadi təsir alətinə çevrilə bilər. Dövlət başçısı beynəlxalq texnologiya şirkətləri, investisiya fondları və qlobal innovasiya mərkəzləri ilə əməkdaşlığın genişləndirilməsini də rəqəmsal ekosistemin inkişafında vacib komponent kimi qiymətləndirmişdir.
İdarəetmə sistemində institusional koordinasiyanın gücləndirilməsi rəqəmsal transformasiyanın effektivliyini müəyyən edən əsas idarəetmə indikatorlarından biridir. Cənab Prezident bu məsələyə xüsusi önəm verərək bildirmişdir: “Dövlət qurumları arasında çox sıx koordinasiya aparılmalıdır.” Bu yanaşma rəqəmsal siyasətin fragmentar deyil, vahid strateji idarəetmə modeli əsasında həyata keçiriləcəyini göstərir. Hər bir dövlət qurumunda rəqəmsallaşma və süni intellekt üzrə məsul struktur vahidlərinin müəyyən edilməsi qərar qəbuletmə mexanizmlərinin çevikliyini artırmağa xidmət edəcəkdir.
Bununla yanaşı, dövlət xidmətlərinin vahid rəqəmsal platformada konsolidasiyası, “mygov” sisteminin funksional imkanlarının genişləndirilməsi və istifadəçi yönümlü xidmət modelinin formalaşdırılması vətəndaş-dövlət münasibətlərinin yeni keyfiyyət mərhələsinə keçidini təmin edə bilər. Kadr hazırlığı siyasəti çərçivəsində ali və orta təhsil sistemində süni intellekt, böyük verilənlər (big data), kibertəhlükəsizlik və proqram mühəndisliyi üzrə ixtisasların inkişaf etdirilməsi insan kapitalının rəqəmsal iqtisadiyyata uyğunlaşdırılması baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Eyni zamanda, özəl sektorun rəqəmsal transformasiya proseslərinə inteqrasiyası innovasiya ekosisteminin genişlənməsini stimullaşdırır. Startap mühitinin inkişafı, texnologiya parklarının fəaliyyətinin gücləndirilməsi və vençur maliyyələşmə alətlərinin tətbiqi rəqəmsal sahibkarlığın institusional bazasını möhkəmləndirə bilər. Kibertəhlükəsizlik infrastrukturunun təkmilləşdirilməsi isə milli informasiya suverenliyinin qorunması və kritik rəqəmsal sistemlərin dayanıqlığının təmin olunması baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır.
Dövlət başçısının sədrliyi ilə keçirilmiş bu müşavirə Azərbaycanın rəqəmsal inkişaf modelinin konseptual çərçivəsini müəyyən edən mühüm idarəetmə mərhələsi kimi qiymətləndirilə bilər. Hazırlanacaq vahid fəaliyyət planı rəqəmsal transformasiyanın institusional, texnoloji və kadr komponentlərini sistemli şəkildə əlaqələndirərək ölkənin qlobal rəqəmsal iqtisadiyyatda mövqeyinin möhkəmlənməsinə xidmət edəcəkdir. Bu proses uzunmüddətli perspektivdə Azərbaycanın innovasiya əsaslı inkişaf modelinə keçidini sürətləndirən əsas strateji vektorlardan biri kimi çıxış edəcəkdir.
