İyulun 1-də Bakıda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev ilə Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula fon der Lyayen arasında keçirilən görüş və mətbuata verilən bəyanatlar Azərbaycan–Avropa İttifaqı münasibətlərində əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsi istiqamətində qarşılıqlı siyasi iradənin mövcud olduğunu bir daha nümayiş etdirdi. Görüş zamanı enerji təhlükəsizliyi, ticarət əlaqələri, beynəlxalq nəqliyyat dəhlizləri, bərpaolunan enerji, regional təhlükəsizlik və Cənubi Qafqazda davamlı sülhün təmin olunması ilə bağlı məsələlər ətrafında geniş fikir mübadiləsi aparıldı.
Prezident İlham Əliyevin də qeyd etdiyi kimi, son aylarda Avropa İttifaqının yüksək səviyyəli rəsmilərinin Azərbaycana ardıcıl səfərləri münasibətlərdə yeni dinamikanın formalaşdığını göstərir. Mart ayında Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Antonio Koştanın, may ayında Avropa diplomatiyasının rəhbəri Kaya Kallasın, iyul ayında isə Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula fon der Lyayenin Bakıya səfəri tərəflərin əməkdaşlığın genişləndirilməsində qarşılıqlı maraq nümayiş etdirdiyini təsdiqləyir. Bu dinamika Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında münasibətlərin getdikcə daha geniş məzmun kəsb etdiyini göstərir.
Enerji əməkdaşlığı strateji tərəfdaşlığın əsas istiqamətidir
Prezident İlham Əliyevin bəyanatında əsas diqqət enerji sahəsində əməkdaşlığa yönəldi. Dövlət başçısı xatırlatdı ki, dörd il əvvəl Azərbaycan ilə Avropa Komissiyası arasında enerji sahəsində Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Anlaşma Memorandumu imzalanıb və həmin vaxtdan etibarən mühüm nəticələr əldə olunub.
Prezidentin sözlərinə görə, bu müddət ərzində Azərbaycanın Avropa İttifaqına təbii qaz ixracı təxminən 65 faiz artıb. Hazırda ölkənin qaz ixracının yarısı Avropa İttifaqı ölkələrinə yönəldilir və Birliyin 10 üzv dövləti Azərbaycan qazı ilə təmin olunur. Bu göstəricilər Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyində etibarlı tərəfdaş kimi rolunun daha da gücləndiyini göstərir.
Müasir dövrdə enerji təhlükəsizliyi yalnız iqtisadi deyil, həm də milli təhlükəsizliyin mühüm tərkib hissəsinə çevrilib. Enerji mənbələrinin şaxələndirilməsi Avropa İttifaqının prioritet istiqamətlərindən biridir. Azərbaycan isə uzun illər ərzində həyata keçirdiyi ardıcıl enerji siyasəti, müasir infrastruktur və etibarlı tərəfdaş mövqeyi ilə bu prosesdə mühüm yer tutur.
Prezident İlham Əliyev Cənub Qaz Dəhlizinin əhəmiyyətini də xüsusi vurğuladı. Təxminən 3500 kilometrlik vahid boru kəməri sistemi bu gün Azərbaycan qazının Avropa bazarına nəqlini təmin edir. Bu layihə enerji əməkdaşlığının uğurlu nümunəsi olmaqla yanaşı, uzunmüddətli tərəfdaşlığın möhkəmlənməsinə də mühüm töhfə verir.
Enerji əməkdaşlığının yeni istiqamətlərindən biri isə bərpaolunan enerji sahəsidir. Prezident İlham Əliyevin bildirdiyinə görə, artıq xarici və yerli şirkətlərlə imzalanmış müqavilələr yaxın beş-altı il ərzində təxminən 8 giqavat gücündə Günəş və külək enerjisi istehsal etməyə imkan verəcək. Bu isə Azərbaycanın yaşıl enerji sahəsində də Avropa İttifaqı ilə əməkdaşlığını genişləndirmək üçün mühüm potensiala malik olduğunu göstərir.
Nəqliyyat dəhlizləri regional əməkdaşlığın yeni imkanlarını yaradır
Prezident İlham Əliyev çıxışında beynəlxalq nəqliyyat və logistika layihələrinin də əhəmiyyətini vurğuladı. Dövlət başçısının sözlərinə görə, Azərbaycan Şərq–Qərb və Şimal–Cənub beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərinin fəal iştirakçısı və təşəbbüskarlarından biridir.
Hazırda Azərbaycandan keçən yüklərin həcmi bütün istiqamətlər üzrə artmaqdadır. Bu dinamika ölkənin dəniz limanlarının, dəmir yolu infrastrukturunun və logistika imkanlarının daha da genişləndirilməsini zəruri edir. Son illərdə bu istiqamətdə həyata keçirilən investisiyalar Azərbaycanın tranzit potensialını əhəmiyyətli dərəcədə artırıb.
Yeni geosiyasi şəraitdə alternativ nəqliyyat marşrutlarına marağın artması Azərbaycanın strateji mövqeyini daha da gücləndirir. Bu baxımdan ölkə təkcə etibarlı enerji təchizatçısı deyil, həm də Avropa ilə Asiya arasında mühüm nəqliyyat və logistika mərkəzi kimi çıxış edir.
Bununla yanaşı, yaşıl enerji layihələrinin inkişafı gələcəkdə elektrik enerjisinin ixracı və yeni enerji bağlantılarının yaradılması üçün də əlavə imkanlar açır. Bu istiqamətdə əməkdaşlıq həm Azərbaycanın iqtisadiyyatının şaxələndirilməsinə, həm də Avropa İttifaqının enerji keçidi strategiyasına töhfə verə bilər.
Regional sabitlik əməkdaşlığın mühüm elementidir
Görüş zamanı regional təhlükəsizlik və Azərbaycan–Ermənistan münasibətlərinin normallaşdırılması prosesi də geniş müzakirə edildi. Prezident İlham Əliyev qeyd etdi ki, ötən ilin avqustunda Vaşinqtonda Ağ Evdə ABŞ Prezidenti Donald Trampın iştirakı ilə Azərbaycan və Ermənistan arasında Birgə Bəyannamə imzalanıb, eyni zamanda sülh sazişi mətninin paraflanması həyata keçirilib. Prezidentin sözlərinə görə, bununla bölgədə de-fakto sülh formalaşıb.
Dövlət başçısı bildirdi ki, Azərbaycan sülhün yalnız siyasi sənədlərdə deyil, gündəlik həyatda da hiss olunmasını vacib hesab edir. Bu məqsədlə Azərbaycan öz ərazisi vasitəsilə Ermənistana daşınan yüklərin tranzitinə tətbiq edilən məhdudiyyətləri aradan qaldırıb, həmçinin benzin və dizel yanacağının tədarükünə başlayıb. Prezident İlham Əliyevin fikrincə, bu addımlar qarşılıqlı etimadın möhkəmlənməsinə və sülh prosesinin praktik nəticələrinin hiss olunmasına xidmət edir.
Prezident İlham Əliyev vurğuladı ki, Azərbaycanın əsas məqsədi Cənubi Qafqazı uzun illər davam etmiş qarşıdurma məkanından əməkdaşlıq, qarşılıqlı etimad və davamlı inkişaf regionuna çevirməkdir. Bu baxımdan Avropa Komissiyasının sülh prosesinə göstərdiyi dəstək də mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Əməkdaşlığın perspektivləri
Prezident İlham Əliyevin mətbuata bəyanatı göstərir ki, Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında münasibətlər enerji əməkdaşlığı ilə məhdudlaşmır. Ticarət, nəqliyyat, yaşıl enerji, investisiya, regional təhlükəsizlik və davamlı inkişaf tərəfdaşlığın əsas istiqamətlərinə çevrilir.
Azərbaycan bu gün Avropa İttifaqı üçün etibarlı enerji tərəfdaşı olmaqla yanaşı, mühüm tranzit ölkəsi və regionda əməkdaşlığın inkişafına töhfə verən dövlət kimi çıxış edir. Qarşılıqlı siyasi iradə və ortaq maraqlar onu deməyə əsas verir ki, Azərbaycan–Avropa İttifaqı münasibətləri qarşıdakı dövrdə də inkişaf edəcək, bu əməkdaşlıq həm regional sabitliyin möhkəmlənməsinə, həm də iqtisadi əlaqələrin daha da genişlənməsinə mühüm töhfə verəcək.
